خرۆشانی جەماوەری دەڤەرەكەمان و پرسیارە بێ وەڵامەكان

لە ماوەی چەند ڕۆژێكی پڕ لەئازاری هەفتەی ڕابردوودا، جەماوەری چەند شارو شارۆچكەیەكی پارێزگای سلێمانی، بەهۆی نەبوونی موچە و خراپی دۆخی بازاڕ و خزمەتگوزارییەكانەوە، خۆپیشاندانی توند و بێ وێنەیان ئەنجامدا.
PM:08:28:14/12/2020
دۆسیە: شیکار
كەی و چۆن دەكرێت ئەم دەڤەرەش لەڕووی گەشە و ژێرخانەوە بگاتە ئاستی هەولێر و دهۆك؟.

مه‌شخه‌ڵ كه‌وڵۆسی
سه‌رۆكی ناوه‌ندی چاوی كورد بۆ په‌ره‌پێدانی سیاسی


ئێمە كاتێ دەمانەوێ توخنی ئەم مەسەلەیە و هەر بابەتێكی تر بكەوین كە پەیوەندی بە ژیانی خەڵكی سادەی بازاڕ و هاوڵاتیی بەشمەینەتەوە هەبێت، پێویستە لەو یاسا گشتگیرەوە دەستپێبكەین كە پێمان وایە هەمیشە هاوڵاتی لەسەر هەقە، ئەوەی كە پێویستە خۆی بگۆڕێت، بڕیار بەدەستانی ئەو ناوچانەن كە خەڵك تیایاندا ناڕازییە. 

ئەگەرچی  لەتوڕەبوون و خۆپیشاندانی جەماوەردا كۆمەڵێك كاری توندوتیژی كەوتنەوە، بەڵام ئەو كارانەش لەكۆنەستی جەماوەردا پاساوی لۆژیكی خۆیان هەیە!.

چونكە، بازاڕ هۆڵێكی ئەكادیمیا نیە، هاوڵاتیش قوتابییەكی گوێڕایەڵ نیە  تاكو دەست بەرزبكاتەوەو مۆڵەت وەربگرێت ئینجا پرسیاری لۆژیكی بكات و، بەدوای بنەڕەتی كێشەكانی و چارەسەردا بگەڕێت. یان بە دەربڕینێكی تر: جەماوەر قوتابییەكی گوێڕایەڵی هیچ كەسێك نیە تاكو بەپرسیاری نەرم خەمەكانی بۆ دەربڕێت، بەڵكو جەماوەر سەرچاوەی شەرعیەتە و بەتوڕەیی لە دەستەڵات دەپرسێتەوە و گوێچكەی با دەدا، كاتێ دەبینێت، دەستەڵات كەمتەرخەمە لەوەی خزمەتی بكات.

ئەوەی ڕوویدا بەزمانی هاوڵاتیی سادە و بەسەلیقەی كاسبكار و فەرمانبەر و خەڵكی سادەی دەڤەرەكەبوو، ئەنجامی توڕەیی پەنگخواردوو، پرسیاری بێ وەڵامی هەمیشەیی خەڵك بوو. جۆرە گوێ بادانێكی دەستەڵاتدارانی ئەم دەڤەرەبوو كە پێمان وایە، ئیدی كاتی ئەوە هاتووە، دەست بەدەست هەوڵی بنەبڕكردنی ناتەواوییەكان بدرێت، لەپێناوی هەنوكە و ئایندەی خەڵكی ئەم دەڤەرە.

لەدوای نیشتنەوەی تەپوتۆزی ڕووداوەكان و خامۆش بوونی ئاگری نێو ئەپارتمانی حیزبەكان و حكومەتە خۆجێیەكانی ئێرە، بەندە وەك هاوڵاتییەكی سادەی دانیشتونی پایتەختی شارەزوور كە زۆرترینی توڕەییەكان لێرە بوو، دەكرێ چەند تێبینییەك تۆمار بكەم:

یەكەم: ڕاستە خەڵك توڕەیە لە ئەزمونی ئیدارە دانی 29 ساڵی رابردوو، بەڵام بۆ سەلیقەی ئەكادیمی ئێمە پێویستە ڕاستییەكان وەك خۆی باس بكەین، چونكە ئەم ماوە حوكمڕانییە دوو زۆنی لەكوردستان درووستكردووە كەلەڕووی گەشەی ئابوری و خزمەتگوزارییەوە نێوانیان ئاسمان و ڕێسمانە.

ئەگەر بێین بەراوردێك بكەین لەنێوان ژێرخانی ئابوری و شارسازی و خزمەتگوزاری لەنێوان هەولێر و سلێمانی، یان دهۆك و هەڵەبجە و ئیدارەی گەرمیان و ڕاپەڕین، بێگومان جیاوازییەكە وەك ڕۆژی ڕووناك ئەبینرێت.

من ناڵێم لەهەولێر و دهۆك هیچ كێشەیەك نیە و هەموو شتێك باشە، بەڵام كاتێ بەراورد ئەكەین لەنێوان ئەو دوو زۆنەدا، ڕەنگە لەڕاستی دوورنەكەومەوە ئەگەر بڵێم: جیاوازییەكە وەك جیاوازی نێوان كۆریای باكور و كۆریای باشورە لەڕووی جەوهەرەوە.

بەتەنها یەك سەفەر و گەشتێكی دوو ڕۆژە بۆ دەڤەری دهۆك ئەو ڕاستییە بەچاوی سەر دەبینرێت. پرسیارەكەی من لێرەدا لەهۆكاری ئەو جیاوازییە گەورەیە نیە، بەڵكو لەدەستەڵاتی ئەم دەڤەرە دەپرسم: كەی و چۆن دەكرێت ئەم دەڤەرەش لەڕووی گەشە و ژێرخانەوە بگاتە ئاستی هەولێر و دهۆك؟.

دووەم: جارێكیان لەسەروبەندی باسوخواسەكانی لامەركەزی سلێمانیدا، لە چەند ئەندامێكی ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانیم پرسی: باشە ئێوە كەبانگەشەی لامەركەزی سلێمانی دەكەن، دەزانن داهاتی سلێمانی چەندە؟ چۆن سەرف ئەكرێت؟ كێ سەرفی ئەكات؟ بێگومان وەڵامیان نەخێر بوو.

پرسیارەكە لێرەدا ئەوەیە:

ئەو داهاتە چەندە و بۆكوێ دەڕوات؟

بۆچی خەرج ناكرێت بۆ ژێرخانە خزمەتگوزارییەكان، تاكو لانی كەم جیاوازی ئەم دەڤەرە لەگەڵ ناوچەكانی دهۆك و هەوڵێر كەمتر ببێتەوە؟

تاكو هەم سەلیقەی دەستەڵاتدارانی ناوچەكە دەركەوێت و هەم خەڵكیش هێندە توڕە نەبێت؟.

سێیەم: تۆ كەمادام نازانیت داهاتی سلێمانی چەندە؟ ئیتر چۆن داوای لامەركەزی دەكەیت؟ خۆ لەچەسپاندنی لامەركەزیدا ئەقڵێك لەبۆشایی ئاسمانەوە نایەت ئیدارەی شاروشارۆچكەكان بدات، مەگەر هەر ئەوانە بەڕێوەی نابەن كەئیستا حاڵی دەڤەرەكەیان بەم ئاستە گەیاندووە كەكەس ئیرەیی پێناخوازێت؟. 

لەكاتێكدا ئەم پرسیارە دەكەم، دڵنیام لەپرۆژەی لامەركەزیدا هیچ جیدی نین و تەنها بۆ خەڵەتاندنی خەڵك و هەڵواسینی شكستەكان بە لایەنی بەرانبەردا ئەو قسانە بۆ جەماوەر دەكەن، ئەگینا بەگوێرەی تازەترین زانیارییەكان، ئەو باڵەی حوكمڕان و فۆرمەلەی پرسی لامەركەزی كردووە، پێی وایە ناكرێت سلێمانی داببڕدرێت لە سنورەكانی توركیا و تەنها لەگەڵ ئێران هاوسنور بێت!. كەواتە بۆچی لەسەرەتاوە لامەركەزی كرایە ڕۆژەڤ؟.

چوارەم: لەسەرەتای دەستبەكاربوونی كابینەی نۆوە، خودی " مەسرور بارزانی" سەرۆكی كابینەكەو زۆرێك لەگەورە بەرپرسەكانی ئەو كابینەیە گوتویانە: لاریمان نیە لە لامەركەزی دارایی و كارگێری، فەرموون با جێبەجێی بكەین بەمەرجی ڕەچاوكردنی یاسا بەركارەكانی هەرێمی كوردستان، كەواتە بۆچی جێبەجێی ناكەن؟ ئەگەر ئێوە ئامادەن بۆ ئەو پرۆسەیە؟.

پێنجەم: بەگوتەی چەند پەرلەمانتارێكی كوردستان،قاچاخچێتی و  بەهەدەردان و گەندەڵییەكی بێشومار لەمەرزەكانی ئەم دەڤەرە بەتایبەتی لەباشماخ دەكرێت.
بۆچی تاكو ئێستا كەس خۆی لەو زانیارییانە نەكردە خاوەن؟ لەكاتێكدا  ئاماژە هەیە لەسەر ڕاستی و دروستی ئەو زانیاریانەی پەرلەمانتارەكان باسی دەكەن، ئەگینا چۆن دەبێت لەمانگێكدا تەنها 15-20 ملیۆن دۆلار لەداهاتی ئەم دەڤەرە بگەڕێتەوە بۆ خەزێنەی حكومەتی هەرێم؟ واتە كۆی داهاتی سلیمانی و هەڵەبجە لەداهاتی گشتی كوردستان تەنها 30% پێكدێنێت!.

شەشەم: گلەیی زۆر دەكرێت لە ئاستی وەبەرهێنان و هەلی كار و سستی كەرتی تایبەت لەم دەڤەرەدا، بەبڕوای من ئەویش كێشەیەكی ترە كە دەستەڵاتی ناوچەكە لێی بەرپرسە، چونكە یاسایەكی ئابوری هەیە دەڵێت: سەرمایە ترسنۆكە، لەهەرجێگەیەكدا هەست بكات مەترسی هەیە، دەڕوات و بەجێی دێڵێت!.
سەرمایە و سەرمایەگوزاری لەجێگە و دەڤەرێك دەبن كە ئۆقرەییان تێدابێت، لەجێگەیەك كەسی وەبەرهێن هەست بكات كارگەكەی، مۆڵەكەی، پرۆژەكەی سەلامەت دەبێت، ئایا ئەوە بەرپرسیارێتی دەستەڵات نیە ئەو ئۆقرەییە دابین بكات؟ 

حەوتەم: یەكێكی تر لەو كێشە گەورانەی كە بەشێوەیەكی خولاو"دەوری" یەخەی خەڵكی ئەم دەڤەرە دەگرێت، خەڵكەكەش باجی زۆریان داوە لەپێناویدا، یەكلایی كردنەوە و تەسفیەی حساباتی نێوان باڵەكانی حیزبە و ڕەنگدانەوەی ئەو كێشانەیە لەژیانی خەڵكدا.

سروشتی كۆمەڵایەتی ئەم ناوچەیە بەجۆرێكە، پێشتر ناكۆكییە ناوخۆییەكانی نێوان باڵەكانی بزوتنەوەی ئیسلامی، جیابوونەوەی كۆمەڵ، كاریگەری زۆری كردە سەر ژیانی گشتی، هەروەها گۆڕانەكان و بان گۆڕان، دواتریش باڵەكانی یەكێتیی نیشتمانی لەكۆن و ئیستایشدا، كاریگەرییان لەسەر سێكتەرەكانی بەڕێوەبردن و ژیانی گشتی هەبووە.

بۆنمونە: بەشێكی زۆری ئەو فشارانەی لەحكومەتی هەرێم دەكرێن، هەروەها دروستكردنی ئاستەنگی جۆراوجۆر بۆ یاسای چاكسازی بەتایبەت گەڕاندنەوەی داهاتە گومرگییەكان، پەیوەندی زۆری بەململانێكانی ناوخۆی باڵەكانی یەكێتیی نیشتمانییەوە هەیە. بەتایبەتی بۆ لێدان لەپێگەی "قوباد تاڵەبانی" جێگری سەرۆكی حكومەت و كۆتكردنی دەستەڵاتەكانی. لەكاتێكدا پێویستە یەكیتیی نیشتمانی بەیەك جەستە بەشداربێت لە حكومەت و سەرخستنی بەرنامە و پلانەكانیدا. چونكە ئەوەی تاكو ئیستا دەبینرێت، ئەوەیە "قوباد تاڵەبانی" دەستكراوە نیە بۆ ڕاپەڕاندنی كارەكانی و ئاستەنگی بۆ دروست دەكرێت.

هەشتەم: كێشەیەكی جەوهەری دیكە، ئەوەیە بڕیار بەدەستەكان و بژاردەی ئەم ناوچەیە، پلۆرالیزمی سیاسییان كردۆتە  هۆكارێك بۆ شپرزی ئیداری. واتە جیاوازی نێوان بیروڕای سیاسی بەڕێوەبەرێك  و جێگرەكەی لە ئیدارەیشدا ڕەنگی داوەتەوە، ئەوەش بەڕوونی لەژیانی گشتیدا دەبینرێت، ئەوەش بۆ ئەوەی پێشكەوتن و خزمەتگوزارییەكان نەبنە دەستكەوتی حیزبی بەرانبەر.

دواجار، توڕەیی ئەمجارەی جەماوەر، كەبەداخەوە شارێكی وەك سەیدسادقی بەلایەنی كەمەوە دەساڵێك بردۆتە دواوە، پێویستە هەموومان و دەستەڵاتدارانی ناوچەكە وەئاگا بێنێتەوە، لەوەی وەڵامی شیاو بۆ پرسیارە بێ وەڵامەكان بدۆزنەوەو، هەوڵ بدەن سلێمانی و هەڵەبجە و شارەزوور بگەیەننە ئاستی هەولێر و دهۆك و سۆران،  هەوڵی بەكردەوە، نەك لەڕێگەی فەیسبوكی سپۆنسەركراو. تاكو جەماوەری ئەم دەڤەرەش قوتاربێت لەگرێی هەستكردن بە غوبن.


ئه‌م بابه‌ته 215 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌

بابەتەکانی تری نوسەر